📜 مستوره اردلان؛ شاعر و نخستین زن تاریخنگار ایران
مستوره اردلان (با نام اصلی ماهشرف خانم قادری) از زنان برجستهی قرن ۱۹ میلادی و از چهرههای درخشان در تاریخ ادبیات و فرهنگ ایران است. او در سال ۱۱۸۴ خورشیدی (۱۸۰۵ میلادی) در سنندج به دنیا آمد و در سال ۱۲۲۶ خورشیدی (۱۸۴۷ میلادی) در سلیمانیه درگذشت.
🧠 جایگاه علمی و فرهنگی:
- نخستین زن تاریخنگار ایران و جهان که آثارش در حوزهی تاریخنویسی، شعر و ادب فارسی و کردی شناخته شدهاند.
- به زبانهای کردی، فارسی و عربی مسلط بود و تحصیلاتش را نزد پدر و پدربزرگش از خاندان قادری آغاز کرد.
- همسرش خسروخان اردلان، حاکم امارت اردلان بود.
✍️ آثار و فعالیتها:
- تاریخ اردلان: مهمترین اثر تاریخی او که به بررسی تاریخ خاندان اردلان و تحولات سیاسی آن دوره میپردازد.
- دیوان اشعار: شامل غزلیات و قصایدی به زبانهای فارسی و کردی.
- در اشعارش، مضامین عشق، رنج، وطن، ظلم و زن بودن را با زبانی شاعرانه و گاه انتقادی بیان کرده است.
🌟 ویژگیهای شخصیتی:
- زنی آگاه، جسور و فرهیخته که در دورهای مردسالارانه، جایگاهی همسطح با مردان اهل قلم یافت.
- با وجود ازدواج اجباری، مسیر علمی و ادبی خود را با قدرت ادامه داد.
- در شعر و تاریخنگاری، با بزرگان زمان خود مانند یغمای جندقی و مولوی کرد در ارتباط بود.
🏛️ میراث فرهنگی:
- تندیس او در پارک سامی عبدالرحمان اربیل و بلوار خسروآباد سنندج نصب شده است
